KVKK Kurul Karar Özeti Sadakat Programı İndirimi Açık Rızanın Koşulu Sayılır mı?
Kuruma intikal eden dilekçede; veri sorumlusunun mağazasında satılan bazı ürünlere sadakat karta özel indirim uygulandığı, bu indirimlerin şarta bağlandığı, sadakat programına üyelik ve kart temini için müşterinin kişisel verilerinin talep edildiği ve açık rızanın koşul olarak dayatıldığı iddia edilerek veri sorumlusu hakkında ihbarda bulunulmuştur.
İddia: Sadakat karta özel indirim = açık rıza koşulu dayatması.
Savunma: Açık rıza amaçları belirli; ayrıca aydınlatma var; programa katılmayanlar da alışveriş yapabiliyor.
Kurul yaklaşımı: İndirim “ek menfaat” niteliğinde; ürün/hizmetin sunumu rızaya bağlanmamışsa koşul dayatma sayılmaz.
Sonuç: Kanun kapsamında yapılacak işlem olmadığı.
1. Karar Künyesi
| Başlık | Bilgi |
|---|---|
| Karar Tarihi | 05/07/2019 |
| Karar No | 2019/198 |
| Konu | Sadakat programına özel indirim kapsamında kişisel veri talebi ve açık rızanın koşul olarak dayatıldığı iddiası |
2. İhbarın Özeti
Kuruma intikal eden dilekçede özetle; veri sorumlusunun mağazasında satılan bazı ürünlere sadakat karta özel indirim uygulandığı, böylece özel indirimlerin şarta bağlandığı, söz konusu sadakat programına üyelik ve kart temini için de müşterinin kişisel verilerinin talep edildiği ve açık rızanın koşul olarak dayatıldığı belirtilerek veri sorumlusu hakkında ihbarda bulunulmuştur.
3. Veri Sorumlusunun Savunması (Özet)
İhbarda yer alan konuya ilişkin başlatılan inceleme çerçevesinde veri sorumlusundan savunması istenilmiş olup alınan cevabî yazıda özetle;
- Sadakat programına dahil olmak isteyen ilgili kişilere sunulan açık rıza metninde açık rızanın hangi amaçları içerdiği açıkça sıralanarak açık rızanın belirli bir konuya ilişkin olma unsurunun karşılandığı,
- İlgili kişilere açık rıza metni sunulmakla birlikte ayrıca kişisel verilerinin işlenmesine ve haklarına ilişkin olarak mevzuata uygun şekilde aydınlatma yapıldığı,
- Sadakat programı dahilinde açık rıza vermek istemeyen ilgili kişilere mağazalarından ve internet siteleri üzerinden her daim alışveriş imkanı sunulduğu; ürün ve hizmetlerinin herkesin erişimine açık olduğu ve belirlenen fiyatlar üzerinden herkes tarafından temin edilebildiği; yapılan indirimlerin ise ürün veya hizmetin rayiç bedelinin altında ve ek bir menfaat niteliğinde olduğu,
- Program dahilinde ve açık rıza verilmesi halinde yararlanılabilen indirimlerin ana ürün veya hizmetin sunumuna ilişkin olmayıp ek menfaat niteliğinde olduğu; bu durumun açık rızanın ürün/hizmet sunumunun ön şartı olarak ileri sürülmediğini gösterdiği,
- Ek menfaatlerin açık rıza koşuluna bağlanmasının “açık rızanın özgür irade ile verilmesi” koşulunu ortadan kaldırmayacağının mehaz Avrupa Birliği mevzuatında da kabul edildiği; ayrıca Avrupa Birliği Veri Koruma Hukuku Hakkında El Kitabında (Handbook on European Data Protection Law) örnek bir açıklamaya yer verildiği,
4. Kurulun Değerlendirmesi
Açık rızanın unsurları
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun 3’üncü maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi hükmü uyarınca açık rızanın belirli bir konuya ilişkin olma, bilgilendirmeye dayanma, özgür irade ile açıklanma şeklinde üç unsuru olduğu,
Somut olayın fiyat/indirim boyutu
İncelemeye konu ihbar niteliğindeki dilekçede yer alan bilgiler çerçevesinde veri sorumlusunun 99,99 TL olan ürünün fiyatını sadakat karta özel indirim kapsamında 79,99 TL olarak belirlediğinin ve satışa sunduğunun anlaşıldığı,
Rıza vermeyen kişilere ilişkin değerlendirme
Sadakat kart programına dahil olmak istemeyen ve/veya söz konusu program dahilinde açık rıza vermek istemeyen ilgili kişilerin veri sorumlusunun mağazalarından alışveriş yapma imkanının ortadan kaldırılmadığı ve sadakat programına üye olmayan müşterilere indirimsiz fiyatlar üzerinden satış yapılmaya devam edildiği,
“Koşul dayatma” değerlendirmesi
Sadakat programı kapsamında ürün/hizmetlerin ek menfaat ile indirimli olarak sunulmasının açık rızanın koşul olarak dayatılması anlamına gelmediği değerlendirmelerinden hareketle;
5. Karar Sonucu
Veri sorumlusunun mağazalarında sunulan ürün veya hizmetlerin, gerçekleştirilen kampanyalar dahilinde ve veri sorumlusu şirketin sadakat programına özel indirimli fiyatlar üzerinden ek bir menfaatle sunuluyor olmasının, açık rızanın koşul olarak dayatılması ve bu anlamda ilgili kişinin açık rızasının bir ürün veya hizmetin sunulmasının ya da ürün veya hizmetten yararlandırılmasının ön şartı olarak ileri sürülmesi olarak kabul edilemeyeceğinden, söz konusu dilekçeye ilişkin olarak Kanun hükümleri kapsamında yapılacak bir işlem olmadığına karar verilmiştir.
6. Uygulama Notları (Pratik Yorum)
Bu karar e-ticaret ve perakendede ne anlama gelir?
- Temel ürün/hizmet erişimi rızaya bağlanmıyorsa, kampanya/indirim gibi ek menfaatler için rıza alınması “koşul dayatma” olarak değerlendirilmeyebilir.
- Yine de açık rıza metinlerinin amaç bazlı, anlaşılır ve ayrıştırılmış olması; ayrıca KVKK aydınlatmasının eksiksiz yapılması beklenir.
- Sadakat programı tasarlanırken, rıza vermeyen kullanıcıya “farklı fiyat + farklı deneyim” sunulsa bile, bu farkın kullanıcının özgür iradesini aşırı baskılayacak düzeyde olmaması gerektiği tartışmaları önem kazanır.
7. Sık Sorulan Sorular (SSS)
Sadakat kart indirimi için açık rıza almak her zaman “koşul dayatma” mıdır?
Bu kararda, indirim “ek menfaat” olarak değerlendirildiği ve rıza vermeyen kişilerin de alışveriş yapmaya devam edebildiği için “koşul dayatma” olarak kabul edilmemiştir.
Açık rızanın üç temel unsuru nedir?
Kararda; açık rızanın belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan bir irade beyanı olduğu vurgulanmıştır.
Rıza vermeyen kullanıcıya alışveriş imkânı sunmak neden önemli?
Çünkü ana ürün/hizmet sunumu rızaya bağlanmazsa, rızanın özgür iradeyle verilmesi yönündeki değerlendirmeyi güçlendirebilir.
Bu karar “her indirimde rıza alınabilir” anlamına gelir mi?
Hayır. Her somut olayın koşulları farklıdır. İndirim/menfaatin niteliği ve ilgili kişinin özgür iradesine etkisi gibi unsurlar değerlendirmede önem kazanır.
Sadakat programında aydınlatma metni neden ayrıca verilmelidir?
Çünkü aydınlatma yükümlülüğü ile açık rıza farklı kavramlardır. Kararda veri sorumlusunun ayrıca mevzuata uygun aydınlatma yaptığını belirttiği görülmektedir.
Kurul bu olayda ne karar verdi?
Sadakat programına özel indirimli sunumun, açık rızanın koşul olarak dayatılması olarak kabul edilemeyeceği değerlendirilerek, dilekçeye ilişkin Kanun kapsamında yapılacak bir işlem olmadığına karar verilmiştir.
