KVKK Kurul Kararı 2021/925 Sendika Üyeliği Bilgisinin Paylaşılması

1. Kararın Konusu ve Öne Çıkan Noktalar

Kişisel Verileri Koruma Kurulunun 16/09/2021 tarihli ve 2021/925 sayılı kararı, bir avukat tarafından kaleme alınan dava dilekçesinde ilgili kişinin ve diğer çalışanların sendika üyeliği bilgilerinin ve üyelik tarihlerinin yer almasının, KVKK kapsamında hukuka aykırı veri işleme olup olmadığı iddiasını konu alır.

Şikâyetçi ilgili kişi, sendika üyeliği bilgisini kimseyle paylaşmadığını, buna rağmen sendikal sürece ilişkin bilgilerinin bir dava dosyasında yer aldığını; bu durumun özel nitelikli kişisel verilerin hukuka aykırı elde edilmesi ve paylaşılması anlamına geldiğini ileri sürmüştür.

2. Olayın Özeti ve Tarafların İddiaları

Şikâyetçinin İddiaları

İlgili kişi, yaklaşık iki yıldır çalıştığı işyerine karşı açılmış bir dava dilekçesinde; kendisine ve sendika üyesi diğer çalışanlara ait sendika üyelik bilgileri ile üyelik tarihlerine yer verildiğini belirtmiştir.

Şikâyetçi, sendika üyeliğine ilişkin bu bilgileri kimseyle paylaşmadığını; buna rağmen söz konusu verilerin, işyeri çalışanının avukatı (veri sorumlusu avukat) tarafından dava dilekçesinde kullanıldığını, veri sorumlusuna yaptığı başvuruya verilen cevabı yeterli bulmadığını belirterek, Kurul nezdinde avukat hakkında işlem yapılmasını talep etmiştir.

Veri Sorumlusu Avukatın Savunması

Veri sorumlusu avukat özetle şu hususları ileri sürmüştür:

• İşyerinde çalışan işçilerin sendikal faaliyetleri nedeniyle iş sözleşmelerinin feshedildiğini, bu süreçte gerçekleştirilen toplantılarda sendika üyeliği ve baskı nedeniyle istifalar gibi bilgilerin işçiler arasında aleni şekilde bilinir hale geldiğini,
• Bu bilgilerin, işçilerce paylaşılan ve işyerinde herkesçe bilinen “duyum” niteliğinde bilgiler olduğunu; bu nedenle veriye erişim yolunun hukuka uygun olduğunu,
• Sendikal nedenle feshe dayalı işe iade ve sendikal tazminat davasında ispat yükünün, 4857 sayılı İş Kanunu ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu uyarınca işçide/bazı durumlarda işverende olduğunu; Yargıtay içtihatlarının sendika üyeliği, istifa, baskı vb. olguların somutlaştırılmasını zorunlu kıldığını,
• Dava dilekçesinde yer verilen sendika üyeliği ve istifa bilgileri ile ilgili kişinin ad-soyadının, somut davanın ispatı için zorunlu unsurlar olduğunu; sendika ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından yargılama sırasında üyelik ve istifa kayıtlarının resmi olarak isteneceğini,
• Hukuka uygun elde edilen aleni bilgilerin dava dilekçesinde paylaşılmasının, KVKK anlamında hukuka aykırı kişisel veri işleme sayılamayacağını, süreç boyunca hiçbir aşamada hukuka aykırı yol izlenmediğini

3. Kurulun Hukuki Değerlendirmesi

3.1. Özel Nitelikli Kişisel Veri Olarak Sendika Üyeliği

Kanunun “Özel Nitelikli Kişisel Verilerin İşlenme Şartları” başlıklı 6. maddesi uyarınca; kişinin sendika üyeliği bilgisi, açıkça özel nitelikli kişisel veri olarak sayılmıştır. Kural olarak bu tür veriler:

• İlgili kişinin açık rızası olmaksızın işlenemez,
• Sağlık ve cinsel hayat dışındaki özel nitelikli veriler, kanunlarda öngörülen hallerde açık rıza olmadan işlenebilir.

3.2. Avukatlık Kanunu, HMK ve Diğer Mevzuatın Rolü

Kurul, değerlendirmesinde sadece KVKK’yı değil, Avukatlık Kanunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK), 4857 sayılı İş Kanunu ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununu birlikte ele almıştır.

• Avukatlık Kanunu m.2: Avukatlık mesleğinin amacını, avukatların adalet hizmetine katkısını ve bilgi-belgeye erişim yetkilerini düzenler. Kurul, avukatların görevlerini yerine getirirken hukuki bilgi ve tecrübelerini kişilerin yararına sunma yükümlülüğünü hatırlatmıştır.
• HMK m.119: Dava dilekçesinde bulunması gereken unsurları düzenler. Davacının iddialarını dayandırdığı vakıalar ve delillerin açıkça ortaya konulması gerekir. Sendikal nedenle fesih iddiasında, sendika üyeliği, istifa tarihi, baskı iddiaları gibi hususlar bu çerçevede önem taşır.
• 4857 ve 6356 sayılı Kanunlar: Sendikal nedenle feshe ilişkin ispat yükü, işçilerin sendikal faaliyet nedeniyle işten çıkarılamayacağı ve sendikal tazminat hükümleri detaylı şekilde düzenlenmiştir.

3.3. Yargıtay İçtihadı ve İspat Külfeti

Kurul, özellikle Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin E.2018/5445, K.2018/17529 sayılı kararına atıf yaparak; sendikal tazminat davalarında ispat bakımından şu unsurların önemine dikkat çekmektedir:

• İşyerinde sendikaya üye olan ve üyelikten çekilen işçilerin sayısı ve tarihleri,
• Sendikal faaliyetlerin yoğunluğu, işveren baskısının varlığı,
• Toplu iş sözleşmesi geçmişi, yeni alınan işçilerin sendikal durumu gibi parametreler.

Bu bağlamda, Kurula göre, dava dilekçesinde sendika üyeliği ve istifa bilgilerine yer verilmesi, sendikal nedenle fesih iddiasının ispatı için önemlidir.

4. Kurulun Sonucu: İhlal Var mı?

Kurul, somut olayda; iş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiğini iddia eden bir işçi adına açılan işe iade davasında, aynı işyerinde çalışan ilgili kişinin ad-soyadı ile sendikalılıktan ayrılmış olma bilgisinin dava dilekçesinde kullanılmasını değerlendirmiştir.

Yapılan değerlendirme sonucunda Kurul, şu sonuca varmıştır:

• Dava, sendikal faaliyet üzerine kurulu olup, sendikal nedenle fesih iddiasının ispatı için sendika üyeliği ve istifa bilgilerinin dosyayla ilgili ve gerekli olduğu,
• Avukatın, Avukatlık Kanunu m.2 ve HMK m.119 kapsamında, dava dilekçesinde bu bilgilere yer vermesinin, Kurul tarafından Kanunun 6. maddesine aykırılık teşkil etmediği,
• Bu nedenle, şikâyet edilen olay bakımından 6698 sayılı Kanun kapsamında yapılacak bir işlem bulunmadığı.

Başka bir ifadeyle Kurul, bu somut olayda hukuka aykırı kişisel veri işleme bulunmadığı sonucuna ulaşmış ve şikâyet dilekçesinde ileri sürülen iddiaları yerinde görmemiştir.

5. Avukatlar ve İşverenler İçin Çıkarılabilecek Dersler

Karar, özellikle davalarda özel nitelikli kişisel verilerin kullanılmasına ilişkin pratik bazı sonuçlar ortaya koymaktadır. Uygulayıcılar açısından öne çıkan noktalar şunlardır:

5.1. Avukatlar İçin

• Dava dilekçelerinde ve yargılama sürecinde kullanılacak kişisel verilerin, özellikle de özel nitelikli kişisel verilerin, davanın konusu ve ispat külfeti ile doğrudan bağlantılı olması gerekir.
• KVKK m.6’daki “kanunlarda öngörülen haller” istisnası, her davada otomatik olarak uygulanamaz; somut olayda veri işlemenin gerçekten zorunlu olup olmadığı değerlendirilmelidir.
• Gereksiz kişisel veri işlememek, verileri mümkün olduğunca somut ispat ihtiyacı ile sınırlı tutmak ve dosya kapsamını minimize etmek önemlidir.

5.2. İşverenler ve İnsan Kaynakları İçin

• Sendika üyeliği bilgisi, çalışan dosyaları ve İK sistemleri içerisinde sıkı erişim kontrolü ile korunmalı ve sadece yetkili kişiler tarafından görülebilmelidir.
• Çalışanlardan gelen KVKK başvurularında, özellikle sendikal süreçlere ilişkin iddialar dikkatle ele alınmalı ve kayıt altına alınan cevaplar hukuki dayanakları ile birlikte hazırlanmalıdır.
• İşe iade, sendikal tazminat gibi davalarda; işverenin ve vekillerinin, çalışan verilerini kullanırken KVKK ve ilgili mevzuat uyumunu her aşamada gözetmesi gerekir.

5.3. Veri Koruma Uyum Süreçleri Açısından

• Kurul kararlarının düzenli takibi, KVKK uyum programlarının güncellenmesi için kritik önemdedir.
• Özel nitelikli kişisel veriler için ayrı politika ve prosedürlerin oluşturulması, veri sorumlularının sorumluluklarını daha net bir şekilde yerine getirmesini sağlar.

6. Sık Sorulan Sorular (SSS)