CRA SBOM Zorunluluğu ve Zafiyet Yönetimi Rehberi

Son güncelleme: 24 Ekim 2026

AB Siber Dayanıklılık Tüzüğü (Cyber Resilience Act – CRA, Regulation (EU) 2024/2847), kapsamdaki dijital öğe içeren ürünler için yazılım bileşen listesi (SBOM) hazırlanmasını ve ürünün destek süresi boyunca zafiyetlerin yönetilmesini zorunlu kılar. Aşağıda, kamuoyunda Siber Dayanıklılık Yasası olarak da bilinen düzenlemenin SBOM’a ilişkin hukuki dayanağını, SBOM formatını ve kapsamını, Madde 14 bildirim yükümlülüğüyle bağlantısını ve bu alandaki hizmetimizi bulabilirsiniz.

İlgili CRA Modülleri

CRA Uyum Danışmanlığı
Kapsam, sınıflandırma, boşluk analizi ve uyum yol haritası.

Madde 14 Bildirim Altyapısı
24/72 saat playbook, ENISA SRP kaydı, CSIRT kurgusu ve tatbikat.

Ürün Güvenlik Testi
EN 18031, ETSI EN 303 645 ve IEC 62443 senaryolarıyla test ve kanıt raporu.

Bir bakışta CRA’da SBOM

  • SBOM (Software Bill of Materials), bir üründeki yazılım bileşenlerinin, sürümlerinin ve bağımlılıklarının makine tarafından okunabilir envanteridir.
  • CRA Ek I Bölüm II, imalatçının en az üst düzey bağımlılıkları kapsayan, yaygın kullanılan ve makine tarafından okunabilir formatta bir SBOM hazırlamasını şart koşar.
  • SBOM teknik dokümantasyonun parçasıdır; kamuya açıklanması zorunlu değildir, piyasa gözetim otoritesinin gerekçeli talebi üzerine sunulur.
  • SBOM şartı 11 Aralık 2027’de tam uygulanır. Madde 14 bildirimleri ise 11 Eylül 2026’da başladı; bu yüzden SBOM’un şimdiden çalışır durumda olması gerekir.
  • SBOM’un yanında CVE eşleştirme, PSIRT işleyişi, koordineli zafiyet ifşa (CVD) politikası ve ücretsiz güvenlik güncellemeleri de kurulmalıdır.

SBOM (Yazılım Bileşen Listesi) Nedir?

SBOM (Software Bill of Materials, yazılım bileşen listesi), bir yazılım veya donanım ürünündeki yazılım bileşenlerinin adını, sürümünü, tedarikçisini, lisansını ve bileşenler arasındaki bağımlılıkları listeleyen yapılandırılmış bir envanterdir. Üründe hangi açık kaynak kütüphanelerin, üçüncü taraf bileşenlerin, işletim sistemi paketlerinin ve gömülü yazılımların (firmware) bulunduğunu gösterir; bir tür içindekiler listesidir.

SBOM en çok zafiyet yönetiminde işe yarar. Yeni bir zafiyet (CVE) yayımlandığında SBOM’u olan imalatçı etkilenen ürün ve sürümleri çok daha hızlı bulur. SBOM’u olmayan imalatçı ise kaynak kodu, derleme çıktılarını ve tedarikçi belgelerini elle taramak zorunda kalır. Siber Dayanıklılık Tüzüğü’ndeki (CRA) bildirim süreleri kısa olduğu için bu zaman farkı doğrudan uyumu etkiler.

CRA’da Yazılım Bileşen Listesi (SBOM) Zorunluluğunun Hukuki Dayanağı

Siber Dayanıklılık Tüzüğü (CRA), SBOM yükümlülüğünü temel siber güvenlik gereksinimleri (Ek I) ve teknik dokümantasyon (Ek VII) hükümleri içinde düzenler.

Hükümİçerik
Ek I, Bölüm II, (1)İmalatçı, üründeki zafiyetleri ve bileşenleri tanımlayıp belgeler; bunun için yaygın kullanılan ve makine tarafından okunabilir formatta, en azından üst düzey bağımlılıkları kapsayan bir SBOM hazırlar.
Madde 13(8)İmalatçı, destek süresi boyunca zafiyetleri etkin biçimde yönetir. Destek süresi, ürünün beklenen kullanım süresi daha kısa değilse en az beş yıldır.
Madde 13(24)Avrupa Komisyonu, uygulama işlemleriyle SBOM’un formatını ve asgari unsurlarını belirleyebilir. Bu sayfanın güncellendiği tarih itibarıyla böyle bir uygulama işlemi kabul edilmemiştir.
Madde 31, Ek VII (2)(b) ve (8)SBOM, teknik dokümantasyondaki zafiyet işleme süreçleri açıklamasının parçasıdır ve piyasa gözetim otoritesinin gerekçeli talebi üzerine sunulur. Teknik dokümantasyon, ürün piyasaya arz edildikten sonra en az 10 yıl veya destek süresi boyunca (hangisi uzunsa) saklanır (Madde 13(13)).
SBOM kamuya açık olmak zorunda mı? Hayır. CRA, SBOM’un kamuya açıklanmasını zorunlu tutmaz (Gerekçe 77); SBOM imalatçıda kalır ve otoriteye talep halinde verilir. Bununla birlikte AB’li alıcılar, kendi CRA yükümlülükleri nedeniyle tedarik sözleşmelerinde SBOM’u giderek daha sık istiyor.

SBOM Formatı ve Kapsamı: Neyi, Nasıl Hazırlamalı?

CRA belirli bir format adı vermez; “yaygın kullanılan ve makine tarafından okunabilir” bir format ister. Uygulamada en çok iki standart kullanılıyor:

SPDX

Linux Foundation tarafından geliştirilen, ISO/IEC 5962:2021 olarak uluslararası standart haline gelmiş format. Lisans uyumu ve bileşen tanımlamada öne çıkar.

CycloneDX

OWASP tarafından geliştirilen, ECMA-424 olarak standartlaştırılmış format. Güvenlik odaklı tasarlanmıştır; zafiyet ve VEX bilgisini de taşıyabilir.

SBOM’da Bulunması Gereken Asgari Bilgiler

Komisyonun uygulama işlemi yayımlanana kadar Almanya BSI’nin TR-03183-2 teknik kılavuzu ve ABD NTIA/CISA’nın asgari SBOM unsurları pratik referans kabul edilir. Bunlar birlikte esas alındığında her bileşen için şu bilgilerin tutulması önerilir:

  • Bileşen adı ve sürümü
  • Tedarikçi veya geliştirici
  • Benzersiz tanımlayıcı (varsa PURL veya CPE)
  • Bağımlılık ilişkisi (hangi bileşen hangisini kullanıyor)
  • Lisans bilgisi ve kriptografik özet (hash)
  • SBOM’u oluşturan araç, yazar ve oluşturulma zamanı

Kapsam: “Üst Düzey Bağımlılık” Ne Demek?

CRA’nın asgari şartı, ürünün doğrudan kullandığı bileşenlerin (üst düzey bağımlılıkların) listelenmesidir. Fakat zafiyetlerin önemli bir kısmı dolaylı (geçişli) bağımlılıklarda çıkar. Bildirim sürelerine yetişmek için mümkün olduğunca tam bağımlılık ağacını kapsayan SBOM üretilmesi önerilir. Gömülü ürünlerde firmware, işletim sistemi paketleri ve tedarikçiden gelen ikili (binary) bileşenler de listeye girmelidir.

SBOM ve Madde 14 Bildirim Yükümlülüğü

SBOM yükümlülüğü 11 Aralık 2027’de tam uygulamaya girer; fakat Madde 14 bildirim yükümlülüğü 11 Eylül 2026’dan itibaren geçerlidir ve AB pazarındaki eski ürünleri de kapsar. İmalatçı, ürünündeki aktif olarak istismar edilen bir zafiyetten haberdar olduğunda 24 saat içinde erken uyarı, 72 saat içinde zafiyet bildirimi yapmak, düzeltici önlem kullanıma sunulduktan sonra en geç 14 gün içinde de nihai rapor sunmak zorundadır.

“Ürünümüz bu zafiyetten etkileniyor mu?” sorusuna 24 saat içinde cevap verebilmek için her ürün ve sürümün güncel bir SBOM’u olmalı ve bu SBOM zafiyet kaynaklarıyla otomatik olarak eşleştirilmelidir. Yani SBOM hazırlığını 2027’ye bırakmak, 2026’daki bildirim yükümlülüğünü riske atar.

VEX: Bir bileşende zafiyet bulunması, ürünün o zafiyetten etkilendiği anlamına gelmez. VEX (Vulnerability Exploitability eXchange) kayıtları, zafiyetin üründe istismar edilebilir olup olmadığını belgeler. Böylece iç değerlendirme hızlanır ve müşterilere verilen bilgi tutarlı olur.

Ek I Bölüm II: Zafiyet Yönetimi Gereksinimleri

Cyber Resilience Act (CRA) Ek I Bölüm II, SBOM’un yanında imalatçının ürünün destek süresi boyunca uygulaması gereken zafiyet işleme süreçlerini tanımlar:

  1. Bileşen ve zafiyet tanımlama: SBOM dahil olmak üzere üründeki bileşenlerin ve zafiyetlerin belgelenmesi.
  2. Gecikmeden giderme: Zafiyetlerin gecikmeksizin giderilmesi; mümkün olduğunda güvenlik güncellemelerinin işlevsel güncellemelerden ayrı sunulması.
  3. Düzenli test: Ürün güvenliğinin etkin ve düzenli testlerle gözden geçirilmesi.
  4. Kamuya açıklama: Giderilen zafiyetlerin, etkilenen ürünü, etkiyi, ciddiyeti ve çözümü içerecek şekilde duyurulması (gerekçeli durumlarda ertelenebilir).
  5. Koordineli zafiyet ifşa (CVD) politikası: Zafiyet bildirimlerinin nasıl alınıp yönetileceğini tanımlayan politikanın uygulanması.
  6. İletişim noktası: Zafiyet bildirimi için bir iletişim adresinin sağlanması ve bilgi paylaşımının kolaylaştırılması.
  7. Güvenli güncelleme dağıtımı: Güncellemelerin güvenli biçimde, mümkünse otomatik olarak dağıtılması.
  8. Ücretsiz güvenlik güncellemesi: Güvenlik güncellemelerinin, kullanıcıya yapılacakları açıklayan bilgilendirmeyle birlikte gecikmeden ve ücretsiz sunulması (özel üretim ürünlerde aksi kararlaştırılmadıkça).

Bu gereksinimleri karşılamak için kurum düzeyinde bir zafiyet yönetim programı ve ürün düzeyinde bir PSIRT (Product Security Incident Response Team) işleyişi gerekir. Zafiyet bildirimlerini almak için web sitesinde bir security.txt dosyası ve açık bir CVD politikası yayımlanması önerilen bir uygulamadır.

Açık Kaynak Bileşenler ve Tedarik Zinciri

Günümüz ürünlerinde kodun büyük kısmı açık kaynak bileşenlerden gelir. CRA, imalatçıyı ürüne eklediği üçüncü taraf ve açık kaynak bileşenlerden de sorumlu tutar; bu bileşenler, ürünün güvenliğini tehlikeye atmayacak şekilde gerekli özen gösterilerek seçilmelidir (Madde 13(5)). İmalatçı, bir bileşende zafiyet tespit ettiğinde bunu bileşeni geliştiren veya bakımını yapan kişi ya da kuruluşa bildirmekle yükümlüdür (Madde 13(6)).

Tedarik zincirindeki yükümlülükler iki yönde işler:

  • Yukarı yönde: Tedarikçilerinizden bileşen SBOM’larını ve zafiyet bilgilerini sözleşmeyle istemeniz gerekir; aksi halde kendi SBOM’unuz eksik kalır.
  • Aşağı yönde: Bir AB imalatçısına bileşen veya yazılım sağlıyorsanız, alıcınız kendi CRA yükümlülüğü için sizden SBOM, VEX ve destek süresi taahhüdü isteyecektir.

CRA SBOM Hazırlığında Sık Yapılan Hatalar

  • SBOM’u tek seferlik doküman sanmak: Her sürüm ve yamada SBOM yeniden üretilmelidir; eski SBOM, yanlış bildirim kararına yol açar.
  • Yalnızca kaynak koda bakmak: Derleme sırasında eklenen, konteyner imajındaki veya firmware’deki bileşenler gözden kaçar.
  • Zafiyet eşleştirmesini elle yapmak: Yüzlerce bileşen için CVE takibi elle sürdürülemez; otomasyon şarttır.
  • Eski ürünleri unutmak: Madde 14, AB pazarında hâlihazırda bulunan ürünleri de kapsar; satıştaki eski sürümlerin envanteri çıkarılmalıdır.
  • SBOM’u PSIRT’ten ayrı tutmak: SBOM’u üreten ekiple bildirim kararını veren ekip arasında tanımlı bir iş akışı yoksa 24 saatlik süre kolayca kaçar.

Nesil Teknoloji ile SBOM ve Zafiyet Yönetimi Kurulumu

Nesil Teknoloji olarak SBOM ve zafiyet yönetimini, geliştirme ve üretim hattınıza entegre bir süreç olarak kuruyoruz. Tipik çalışma akışımız:

AdımİçerikÇıktı
1. Ürün ve bileşen envanteriAB pazarındaki ürünlerin, sürümlerin ve destek durumlarının çıkarılması; eski ürünler dahil.Ürün/sürüm envanteri
2. SBOM üretim entegrasyonuCI/CD hattına SPDX veya CycloneDX formatında otomatik SBOM üretimi; firmware ve ikili bileşen analizi.Sürüm bazlı SBOM’lar
3. Zafiyet eşleştirmeSBOM’ların CVE ve diğer zafiyet kaynaklarıyla sürekli eşleştirilmesi; VEX ile etkilenme değerlendirmesi.Zafiyet izleme panosu
4. PSIRT ve CVDZafiyet alma kanalı, security.txt, CVD politikası, önceliklendirme ve Madde 14 karar akışı.PSIRT prosedürü ve politika
5. Doğrulama testiStatik ve dinamik analiz (SAST/DAST) ile ürün güvenlik testi; bulguların SBOM ile ilişkilendirilmesi.Test raporu (teknik dosya kanıtı)
6. Teknik dosyaya bağlamaSBOM ve zafiyet süreçlerinin Ek VII teknik dosyasına kanıt olarak eklenmesi.Teknik dosya bölümü

Bu çalışmayı CRA uyum danışmanlığı projesinin bir parçası olarak ya da tek başına yürütebiliyoruz. Ürün henüz tasarım aşamasındaysa güvenli tasarım (security by design) ilkeleriyle birlikte ele alıyoruz.

Sıkça Sorulan Sorular

Siber Dayanıklılık Yasası (Cyber Resilience Act) nedir?

Siber Dayanıklılık Yasası, resmî adıyla Siber Dayanıklılık Tüzüğü (Cyber Resilience Act – CRA, Regulation (EU) 2024/2847), AB pazarına sunulan dijital öğe içeren ürünlere ortak siber güvenlik gereksinimleri getiren bir AB düzenlemesidir. 10 Aralık 2024’te yürürlüğe girmiştir. Madde 14 bildirim yükümlülükleri 11 Eylül 2026’dan, SBOM dahil temel gereksinimler ise 11 Aralık 2027’den itibaren uygulanır. SBOM ve zafiyet yönetimi, CRA’nın Ek I Bölüm II’de düzenlediği temel yükümlülükler arasındadır.

SBOM nedir?

SBOM (Software Bill of Materials, yazılım bileşen listesi), bir üründeki yazılım bileşenlerinin adını, sürümünü, tedarikçisini, lisansını ve bağımlılık ilişkilerini listeleyen, makine tarafından okunabilir bir envanterdir. CRA kapsamında bir zafiyetin ürünü etkileyip etkilemediğini hızlıca anlamanın temel yoludur.

CRA kapsamında SBOM zorunlu mu?

Evet. CRA Ek I Bölüm II (1), kapsamdaki ürünler için imalatçının yaygın kullanılan ve makine tarafından okunabilir formatta, en azından üst düzey bağımlılıkları kapsayan bir SBOM hazırlamasını şart koşar. SBOM, Ek VII uyarınca teknik dokümantasyonun parçasıdır.

SBOM’u ne zamana kadar hazırlamamız gerekiyor?

CRA’nın SBOM dahil temel gereksinimleri 11 Aralık 2027’de tam uygulamaya girer. Ancak 11 Eylül 2026’da başlayan Madde 14 bildirim yükümlülüğü, aktif olarak istismar edilen bir zafiyette 24 saat içinde erken uyarı yapılmasını gerektirdiği için SBOM’un pratikte şimdiden çalışır olması gerekir.

SBOM’u müşterilerimizle veya kamuyla paylaşmak zorunda mıyız?

Hayır; CRA Gerekçe 77 uyarınca SBOM’un kamuya açıklanması zorunlu değildir. SBOM, Ek VII (8) uyarınca piyasa gözetim otoritesinin gerekçeli talebi üzerine sunulur. Bununla birlikte AB’li alıcılar SBOM’u sözleşme şartı olarak talep edebilir.

Hangi SBOM formatını kullanmalıyız?

CRA belirli bir format adı vermez; yaygın kullanılan ve makine tarafından okunabilir bir format ister. Uygulamada en yaygın iki standart SPDX (ISO/IEC 5962:2021) ve CycloneDX’tir (ECMA-424).

Avrupa Komisyonu SBOM formatını belirledi mi?

Henüz değil. CRA Madde 13(24), Komisyona uygulama işlemleriyle SBOM’un formatını ve asgari unsurlarını belirleme yetkisi verir; bu sayfanın güncellendiği tarih itibarıyla böyle bir uygulama işlemi kabul edilmemiştir. Bu süreçte BSI TR-03183-2 pratik referans olarak kullanılmaktadır.

Sadece doğrudan bağımlılıkları listelemek yeterli mi?

CRA Ek I Bölüm II (1)’in asgari şartı üst düzey (doğrudan) bağımlılıklardır. Ancak zafiyetlerin önemli bir kısmı dolaylı bağımlılıklarda ortaya çıktığı için, bildirim sürelerine yetişmek için tam bağımlılık ağacını kapsayan SBOM önerilir.

VEX nedir ve CRA için gerekli mi?

VEX (Vulnerability Exploitability eXchange), bir bileşendeki zafiyetin üründe istismar edilebilir olup olmadığını belgeleyen kayıttır. CRA, VEX’i adıyla zorunlu tutmaz; ancak Ek I Bölüm II’deki zafiyet işleme ve bilgi paylaşımı yükümlülüklerini karşılamak için sık kullanılır.

SBOM eksikliğinin yaptırımı nedir?

SBOM, Ek I temel gereksinimlerinin parçasıdır. CRA Madde 64(2) uyarınca Ek I ile Madde 13 ve 14 yükümlülüklerine aykırılıkta 15 milyon avroya veya küresel yıllık cironun yüzde 2,5’ine kadar (hangisi yüksekse) idari para cezası uygulanabilir.

SBOM ile zafiyet yönetimi arasındaki ilişki nedir?

SBOM üründe hangi bileşenlerin olduğunu gösterir; zafiyet yönetimi ise bu bileşenlerde çıkan güvenlik açıklarının nasıl izlenip giderileceğini belirler. CRA Ek I Bölüm II ikisini birlikte ister: SBOM, zafiyet giderme, CVD politikası, güvenli güncelleme dağıtımı ve destek süresi boyunca ücretsiz güvenlik güncellemeleri.

Yazar: Afra Görgen

Resmi Kaynaklar

CRA SBOM ve Zafiyet Yönetimi İçin Ön Görüşme

Ürün envanteriniz ve mevcut geliştirme hattınız üzerinden SBOM ve zafiyet yönetimi hazırlık durumunuzu birlikte değerlendirelim.

Teklif Talep Et